Για δεκαετίες, η αναζήτηση εξωγήινης ζωής επικεντρωνόταν στο να βρούμε απλώς πλανήτες. Η επόμενη ερώτηση ήταν: “Βρίσκεται στην κατοικήσιμη ζώνη;”. Αυτό σήμαινε ότι ο πλανήτης βρισκόταν στη σωστή απόσταση από το αστέρι του ώστε το νερό να μπορεί να υπάρξει σε υγρή μορφή.
Σήμερα, χάρη σε τεχνολογίες όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (JWST), αυτό το ερώτημα δεν αρκεί. Το παιχνίδι έχει αλλάξει. Δεν ψάχνουμε πλέον απλώς για “κατοικήσιμους” πλανήτες· ψάχνουμε για “κατοικημένους”. Και το κλειδί γι’ αυτό βρίσκεται κρυμμένο στις ατμόσφαιρές τους.
Η μέθοδος ονομάζεται “φασματοσκοπία διέλευσης”. Όταν ένας εξωπλανήτης περνά μπροστά από το μητρικό του άστρο (από τη δική μας οπτική γωνία), ένα ελάχιστο ποσοστό του αστρικού φωτός περνά μέσα από την ατμόσφαιρα του πλανήτη. Το James Webb είναι τόσο ευαίσθητο που μπορεί να συλλάβει αυτό το φως.
Εδώ ξεκινά η “μαγεία”: τα διαφορετικά χημικά στοιχεία στην ατμόσφαιρα (οξυγόνο, μεθάνιο, διοξείδιο του άνθρακα) απορροφούν συγκεκριμένα “χρώματα” ή μήκη κύματος φωτός. Αναλύοντας το φως που λείπει, οι αστρονόμοι μπορούν να διαβάσουν το χημικό “δακτυλικό αποτύπωμα” της ατμόσφαιρας ενός πλανήτη που βρίσκεται τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά.
Αυτό που ψάχνουν οι επιστήμονες είναι “βιο-υπογραφές”. Δεν ψάχνουν απλώς για ένα στοιχείο, όπως το οξυγόνο (το οποίο μπορεί να παραχθεί και γεωλογικά), αλλά για έναν “κοκτέιλ” χημικών που δεν θα έπρεπε να συνυπάρχουν.
Στη Γη, για παράδειγμα, το μεθάνιο και το οξυγόνο αντιδρούν βίαια μεταξύ τους και θα έπρεπε να αλληλοεξουδετερωθούν. Ο λόγος που και τα δύο υπάρχουν σε αφθονία στην ατμόσφαιρά μας είναι ότι η ζωή (βακτήρια και φυτά) τα παράγει συνεχώς και ταχύτερα απ’ ό,τι καταστρέφονται.
Πρόσφατα, το James Webb ανίχνευσε πιθανές ενδείξεις διμεθυλοσουλφιδίου (DMS) στον εξωπλανήτη K2-18b. Στη Γη, το DMS παράγεται σχεδόν αποκλειστικά από θαλάσσιους μικροοργανισμούς. Αν και τα δεδομένα είναι ακόμα προκαταρκτικά και χρειάζονται επιβεβαίωση, η ανακάλυψη αυτή είναι συγκλονιστική.
Δεν ψάχνουμε πλέον απλώς για “νερό”. Αναλύουμε τη χημεία ολόκληρων κόσμων και βρισκόμαστε στο κατώφλι του να απαντήσουμε, ίσως για πρώτη φορά, στο αν το σύμπαν βρίθει από ζωή ή αν η σιωπή που ακούμε είναι όντως εκκωφαντική.
About The Author
